ماژول CH341A یکی از محبوبترین و ارزانترین مبدلهای چندکاره USB در بین الکترونیککاران، دانشجویان و تعمیرکاران است. این ماژول با تراشه CH341A شرکت WCH ساخته شده و قابلیت تبدیل پورت USB کامپیوتر به چندین پروتکل ارتباطی سریال را به صورت همزمان (البته نه همزمان!) فراهم میکند.
ویژگیهای اصلی ماژول CH341A
- پروتکلهای پشتیبانیشده:
- UART (TTL) → سریال معمولی 3.3 ولت یا 5 ولت
- I²C (IIC) → برای ارتباط با سنسورها، EEPROM، RTC و ...
- SPI → برای فلش مموریها، ماژولهای نمایشگر، SD Card و ...
- در برخی حالتها: پشتیبانی محدود از Parallel Port (EPP/MEM) و چاپگر قدیمی
- ولتاژ کاری خروجی: معمولاً قابل انتخاب بین 3.3V و 5V (با جامپر یا پد روی برد)
- سرعت ارتباط:
- UART: تا حدود 2 مگابیت بر ثانیه
- SPI و I2C: سرعت متوسط (معمولاً تا چند صد کیلو هرتز – بسته به نرمافزار و تنظیمات)
- اتصال: USB 2.0 Full-Speed (USB-A مستقیم روی برد یا کابلدار)
- LED نشانگر: اغلب دارای LED برای نمایش وضعیت ارتباط و تغذیه
- ابعاد: معمولاً حدود 5×2.5 سانتیمتر (بسیار کوچک و قابل حمل)
کاربردهای رایج ماژول CH341A
- پروگرام کردن فلشهای سریال (25xxx، 24xxx، W25Qxx و ...) با نرمافزارهایی مثل AsProgrammer، NeoProgrammer، CH341A Programmer
- خواندن/نوشتن EEPROMهای I2C (مثل 24Cxx)
- دیباگ و مانیتور کردن ارتباط سریال UART (TTL)
- اتصال به ماژولهای مختلف سنسور (BMP280، OLED SSD1306، MPU6050 و ...)
- پروگرام کردن میکروکنترلرهای STC (با حالت STC-ISP)
- استفاده به عنوان مبدل USB به سریال معمولی (UART) جایگزین FT232، CP2102، PL2303 و ...
- گاهی برای ISP ساده برخی AVRها (با نرمافزار مناسب)
نقاط قوت
- قیمت بسیار پایین (معمولاً بین 50 تا 150 هزار تومان در بازار ایران – 1404/1405)
- درایور نسبتاً پایدار برای ویندوز (XP تا 11)
- پشتیبانی از لینوکس (با درایور ch34x و ch341-i2c در کرنل جدیدتر)
- چندکاره بودن → یک ماژول به جای خرید 3–4 مبدل جداگانه
نقاط ضعف و محدودیتها
- کیفیت ساخت برخی بردهای چینی پایین است (پدهای ضعیف، لحیمکاری نامرغوب)
- I2C و SPI آن فقط برای کارهای ساده و خاص (مثل پروگرام فلش و EEPROM) بهینه شدهاند و برای دیباگ پیشرفته یا ارتباط با آیسیهای پیچیده I2C/SPI گاهی مشکلساز میشوند.
- سرعت I2C و SPI نسبت به مبدلهای حرفهای (مثل FT2232H یا MCP2221) پایینتر است.
- درایور در ویندوز 11 گاهی نیاز به نصب دستی یا غیرفعال کردن Driver Signature Enforcement دارد.
- پینها کوچک و فشرده هستند → استفاده از جامپر یا سیم نازک سخت است.
نرمافزارهای معروف پیشنهادی
- CH341SER → درایور رسمی USB به سریال
- CH341A Programmer → پروگرام فلش و EEPROM
- AsProgrammer → یکی از بهترین نرمافزارها برای کار با فلشهای SPI
- NeoProgrammer → رابط کاربری سادهتر
- STC-ISP → مخصوص پروگرام میکروهای STC
- i2c-tools (در لینوکس) → برای کار با I2C
نکته مهم هنگام خرید
اکثر ماژولهای موجود در بازار با عنوان CH341A فروخته میشوند، اما بعضی از آنها فقط UART دارند و پینهای SPI/I2C کار نمیکنند. حتماً از فروشنده بپرسید یا عکس پینها را چک کنید که همه پینهای SPI، I2C، UART روی برد آورده شده باشد.
اگر دنبال یک مبدل ارزان، همهکاره و کاربردی برای کارهای روزمره الکترونیک، تعمیرات موبایل، پروگرام فلش و دیباگ ساده هستید، CH341A یکی از بهترین گزینههای اقتصادی بازار است.