موتور گیربکس پلاستیکی دو طرفه Y1:48 250RPM یکی از پرکاربردترین انواع موتورهای DC کاهنده در پروژههای رباتیک سبک، آموزشی و پروتوتایپهای کمهزینه است. این موتور از خانواده موتورهای TT (Twin Tires) محسوب میشود که با گیربکس پلاستیکی چند مرحلهای ساخته شده و شفت خروجی از دو طرف (Double Shaft / Bidirectional Shaft) خارج میشود.
مشخصات فنی اصلی (در ولتاژ نامی 6 ولت):
- نسبت تبدیل گیربکس → 1:48
- سرعت بدون بار → حدود 250 دور در دقیقه (RPM)
- ولتاژ کاری پیشنهادی → 3 تا 6 ولت DC (حداکثر تحمل تا حدود 7٫5–8 ولت در زمان کوتاه)
- گشتاور استال (حداکثر) → حدود 0٫7 تا 0٫85 کیلوگرمسانتیمتر (70–85 N·mm)
- جریان بدون بار → حدود 140–160 میلیآمپر
- جریان استال → حدود 1٫2 تا 1٫6 آمپر (بسته به کیفیت ساخت)
- جریان نامی (بار متوسط) → معمولاً 200–400 میلیآمپر
- قطر شفت → حدود 3 تا 4 میلیمتر (بخش D شکل برای انتقال بهتر گشتاور)
- ابعاد کلی بدنه → تقریباً 65 × 22 × 19 میلیمتر (طول × عرض × ارتفاع)
- وزن → حدود 28–32 گرم
ویژگیهای ساختاری و عملکردی:
- تمام چرخدندهها از جنس پلاستیک مهندسی (معمولاً POM یا مشابه) هستند که باعث کاهش وزن، قیمت و صدا نسبت به مدلهای فلزی میشود.
- سطح نویز صوتی در مقایسه با سایر گیربکسهای پلاستیکی ارزانقیمت نسبتاً پایین است (به شرط عدم بارگذاری بیش از حد).
- طراحی دوطرفه شفت امکان نصب چرخ یا کوپلینگ در هر دو سمت را فراهم میکند؛ این ویژگی برای ساخت رباتهای دوچرخ متعادل (Differential Drive) بسیار مناسب است و نیاز به استفاده از آینهای (L و R) را حذف میکند.
- به دلیل نسبت تبدیل پایین (1:48)، سرعت نسبتاً بالا و گشتاور متوسط دارد؛ بنابراین بیشتر برای رباتهای سبک (زیر 1 کیلوگرم کل وزن) و حرکت روی سطوح صاف مناسب است.
- در بارهای سنگین یا شیبدار، احتمال لغزش دنده یا حتی شکستن چرخدندههای پلاستیکی وجود دارد؛ به همین دلیل حداکثر گشتاور توصیهشده معمولاً نباید از 60–70 درصد گشتاور استال تجاوز کند.
کاربردهای رایج:
- رباتهای چرخدار آموزشی (مثل رباتهای خطیاب، دنبالکننده، Sumo سبک)
- ماشینهای هوشمند کوچک (Smart Car)
- پروژههای آردوینو و میکروکنترلری مبتدی
- اسباببازیهای مکانیکی و مدلهای DIY
- مکانیزمهای ساده جابهجایی بار سبک (تا حدود 300–500 گرم در هر موتور)
نکات مهم در استفاده عملی:
- برای افزایش طول عمر، از منبع تغذیه پایدار (ترجیحاً رگولهشده) استفاده کنید و از ولتاژ بالاتر از 6٫5 ولت طولانیمدت اجتناب ورزید.
- در صورت نیاز به گشتاور بیشتر، مدلهای 1:120 یا 1:220 همان سری را در نظر بگیرید (البته با کاهش سرعت).
- هنگام لحیمکاری به پایهها، مراقب باشید گرمای بیش از حد به بدنه پلاستیکی آسیب نرساند.
- در پروژههای حساس به نویز الکتریکی، اضافه کردن خازن 100 nF موازی با پایههای موتور توصیه میشود.
Y1:48 250RPM به عنوان یک موتور گیربکس ارزان، سبک، کمصدا و دوطرفه، انتخابی بسیار منطقی برای پروژههای دانشجویی، کارگاهی و نمونهسازی سریع محسوب میشود، مشروط بر اینکه محدودیتهای گشتاور و دوام پلاستیک آن رعایت گردد.